نحوه درمان ناهنجاری های فک و صورت

اغلب افراد با ناهنجاری هایی نظیر انحرافات مربوط به فک جلو و عقب، کجی دندان و جابجایی دندان ها روبرو هستند و به دنبال راهی برای درمان این مشکلات می باشند. درمان ناهنجاری های فک و صورت باعث رفع اختلال در نحوه گفتار، غذا خوردن و همچنین پوسیدگی مینای دندان می شوند. به همین علت باید هرچه سریعتر نسبت به رفع ناهنجاری های مربوط به فک و صورت اقدام نمود. بخش صورت مجموعه ای از استخوان ها بوده که دندان ها بر روی آن سوار شده و این استخوان ها دارای دو بخش فک پایین و فک بالا می باشند. فک پایین برخلاف فک بالا متحرک بوده و در زمان صحبت کردن و غذا خوردن حرکت می کند. فک پایین با مفصل گیجگاهی به استخوان جمجمه متصل است. بنابراین در صورت بروز اختلال، فرد با ناهنجاری های مربوط به فک و صورت روبرو خواهد شد.

 اگر از جمله افرادی هستید که از ناهنجاری های فک و صورت رنج می برید و به دنبال یافتن راهی برای درمان آن هستید، حتما این مقاله را تا انتها مطالعه کنید.

ناهنجاری های فک و صورت چیست؟ 

قرارگیری نامناسب دندان ها بر روی هم، جلو و عقب بودن فک بالا و پایین، عدم وجود تقارن در طرفین فک از جمله ناهنجاری های فک و صورت محسوب می شود. استخوان های صورت به گونه ای هستند که باید بر روی یکدیگر قرار گیرند تا فرد از تناسب استاندارد بین اجزای صورت برخوردار باشد. در صورتی که دندان های جلو و عقب دچار انحراف باشند، این عارضه به شکل شدیدتری قابل مشاهده است. بنابراین اگر این ناهنجاری در زمان درست درمان نشود، مشکلاتی مانند پوسیدگی مداوم دندان ها را به وجود خواهد آورد.

متداول ترین ناهنجاری های فک و صورت کدامند؟

رایج ترین ناهنجاری های فک و صورت که در اغلب افراد دیده می شوند، شامل نبود همپوشانی بین دندان های پیشین، چرخش دندان ها، جابجایی فک بالا و پایین، انحرافات مربوط به فک بالا و پایین، فشردگی یا فاصله داشتن دندان ها نسبت به یکدیگر، اوربایت آندربایت و کراس بایت می باشند. برخی از این ناهنجاری ها زمینه ارثی دارند و از پدر یا مادر به فرزندان انتقال پیدا می کنند. البته در برخی مواقع عوامل محیطی نیز در این مورد دخیل هستند. عوامل محیطی شامل تنفس دهانی، مکیدن انگشت یا زبان و همچنین وارد شدن ضربه های مختلف به فک در کودکی بوده و اغلب با گذشت زمان و در سنین بالاتر رویت می شوند. لازم است خاطرنشان کنیم که ناهنجاری هایی که زمینه ارثی دارند به هیچ عنوان قابل کنترل نیستند، اما می توان با پیشگیری های لازم از عوامل طبیعی جلوگیری نمود.

تکنیک های درمان ناهنجاری های فک و صورت

منظور از درمان ناهنجاری های فک و صورت نمی تواند تنها حفط زیبایی ظاهری چهره باشد. این کار با هدف رفع مشکلات ایجاد شده می تواند تا حدود زیادی سبب کارکرد صحیح استخوان فک شود. با توجه به پیشرفت هایی که در علم پزشکی صورت گرفته، امروزه می توان ناهنجاری های مربوط به فک و صورت را درمان کرد. برخی از مهمترین تکنیک های درمان این ناهنجاری به شرح زیر می باشند.

• ارتودنسی ثابت؛ اولین گامی که پزشک برای درمان ناهنجاری ها انتخاب می کند، این است که به سراغ رفع پوسیدگی های دندان می رود و سپس با ارتودنسی ثابت به درمان ناهنجاری ها می پردازد‌.

• جراحی فک و صورت؛ در صورتی که مشکل شدید در ناحیه فک وجود داشته باشد و ناهنجاری مربوطه با ارتودنسی قابل رفع نباشد، پزشک جراحی فک و صورت را پیشنهاد می دهد و نسبت به اصلاح اختلال اقدام می کند.
• روش های ترکیبی؛ این روش، ترکیبی از ارتودنسی و جراحی بوده که پزشک برای رفع ناهنجاری ها از این دو روش کمک می گیرد.  

• درمان های غیر جراحی؛ برای برخی افراد که از این ناهنجاری رنج می برند، روش های غیر تهاجمی همانند گفتار درمانی یا فیزیوتراپی می تواند تا حدودی کارساز باشد.  

رایج ترین علائم ناهنجاری های فک و صورت

ایجاد مشکل در تکلم، جویدن غذا، تنفس دهانی و… نشان می دهد که فرد از یک عارضه ای مانند ناهنجاری فک رنج می برد. علت این است که با ایجاد این عارضه، زبان قابلیت تلفظ و چرخش مناسب را ندارد، پس فرد در حین صحبت کردن با مشکل مواجه می گردد. برخی از رایج ترین ناهنجاری های فک و صورت به شرح زیر می باشند.  

• ایجاد اختلال در تنفس دهانی 
• اختلال در گفتار 
• احساس درد در زمان گاز گرفتن یا جویدن غذا
• نامنظم بودن دندان ها مانند فشردگی و داشتن فاصله
• ایجاد تغییرات بد در چهره افراد

هزینه درمان ناهنجاری های فک و صورت

اغلب این گونه درمان ها به دلیل هزینه هنگفتی که دارند، تحت پوشش بیمه هستند. به این دلیل که درمان ناهنجاری های فک علاوه بر ایجاد تغییرات مثبت در چهره، برای درمان سایر مشکلات نیز صورت می گیرند. همانطور که اشاره کردیم، درمان این ناهنجاری ها به هزینه های زیادی نیاز دارند، چون ناهنجاری های فک و صورت را تنها با یک جلسه نمی شود درمان کرد. همچنین باید بدانید که درمان ناهنجاری های فک و استخوان صورت، به عکسبرداری های متعدد نیاز دارد. همین موضوع نیز در هزینه های درمانی نقش موثری خواهد داشت. 

پزشک متخصص فک و صورت پس از انجام معاینات اولیه و تشخیص نوع عارضه، راه های پیشنهادی درمان را ارائه می دهد و در صورت موافقت فرد با نوع درمان، مراحل مربوطه را پیش می گیرد. هزینه درمان ناهنجاری های فک و صورت ابتدا به نوع درمان و سپس به پروسه درمان و سایر عوامل بستگی دارد. بنابراین برای درمان این ناهنجاری ها نمی توان یک هزینه مشخص را در نظر گرفت. البته نوسان قیمت نیز بر روی هزینه درمان این عارضه بی تاثیر نخواهد بود.

 چه زمانی بیمار به جراحی فک نیاز دارد؟ 

در صورتی که ناهنجاری های مربوط به فک و صورت بسیار شدید باشد و همچنین بیمار در سنین بالاتر برای درمان اقدام کند، قطعا مشکل وی تنها با ارتودنسی حل نخواهد شد و به جراحی فک نیاز دارد. اگر اختلاف فاصله فک بالا و پایین فرد بیمار زیاد باشد، پزشک در اولین گام ۶ ماه الی ۱ سال برای او ارتودنسی انجام می دهد تا وضعیت دندان های فرد برای عمل جراحی آماده شود. به معنای دیگر دندان های فرد پس از ارتودنسی باید به گونه ای باشند که پزشک بتواند بیمار را به جراح فک معرفی کند. 

جراحی فک در چه سنی باید انجام شود؟

مناسب ترین زمان برای انجام جراحی ناهنجاری های فک و صورت نظیر نامتقارن بودن فک بالا و پایین، جلو یا عقب رفتن فک و سایر ناهنجاری ها زمانی است که رشد فک متوقف شده باشد. تکمیل رشد فک در خانم ها و آقایان در سنین مختلف صورت می گیرد. البته این روند معمولا در اواخر نوجوانی و دهه بیست زندگی رخ می دهد. معمولا رشد استخوان در خانم ها نسبت به آقایان سریعتر متوقف شده و آنها می توانند سریعتر نسبت به جراحی اقدام کنند. توقف رشد خانم ها اغلب از ۱۴ الی ۱۶ سالگی می باشد، اما برای آقایان ممکن است در سنین ۱۷ تا ۲۱ سالگی رخ دهد. 

جراحی ارتوگناتیک به چه افرادی توصیه نمی شود؟ 

به آن دست از افرادی که ناهنجاری خفیف دارند و مشکل فک آنها با روش های ساده تر مثل ارتودنسی قابل اصلاح است، توصیه می شود که جراحی ارتوگناتیک را انجام ندهند. همچنین به افرادی که هنوز رشد فک آنها متوقف نشده، توصیه می گردد که از این جراحی امتناع کنند. علت این است که امکان دارد فک پس از جراحی رشد کند و نتایج به دست آمده از اصلاح فک از بین برود. به همین دلیل این افراد بایستی تا زمانی که رشد فک آنها متوقف نشده، برای جراحی اقدام نکنند. شاید برایتان سوال شود، پس چه زمانی می توان برای اصلاح ناهنجاری ها اقدام کرد؟ در پاسخ می توان گفت که بهترین زمان برای اصلاح این ناهنجاری ها بعد از سن ۲۰ سالگی خواهد بود. 

نتیجه گیری 

درمان ناهنجاری های فک و صورت بسیار اهمیت دارد و می تواند در بهبود کیفیت زندگی افراد موثر باشد. این ناهنجاری ها می توانند اثرات منفی بر صحبت کردن، غذا خوردن و حتی اعتماد به نفس افراد بگذارند. روش های درمانی متعددی برای درمان این ناهنجاری ها وجود دارد. برخی از آنها شامل ارتودنسی، جراحی، روش های ترکیبی و درمان های غیر جراحی می باشند. انتخاب روش مورد نظر برای رفع ناهنجاری با توجه به عارضه توسط پزشک تعیین می شود. افرادی که ناهنجاری آنها خفیف است، می توانند تنها با ارتودنسی به رفع ناهنجاری بپردازند. البته دیگر افرادی که مشکلی حادتر دارند، برای درمان باید از جراحی و درمان های ترکیبی کمک بگیرند‌. تشخیص زودهنگام عارضه مربوط به فک و مراجعه به موقع به پزشک نیز می تواند نتایج بهتری را در بر داشته باشد.